Žarko Milaković: Šta nam donose takmičenja u mlađim kategorijama?

Nova analiza koju za košarka24.ba piše Žarko Milaković.

Mlađe kategorije nisu samo takmičenje. One su temelj. Proces. Put koji svaki mladi košarkaš mora proći kako bi svoj talenat pretvorio u stvarnu vrijednost. Taj put nije linearan niti brz – on prolazi kroz četiri ključne faze razvoja: talenat, potencijal, kvalitet i iskustvo.

Upravo u mlađim kategorijama počinje oblikovanje igrača. Tu se talenat prepoznaje, potencijal razvija, kvalitet izgrađuje, a iskustvo stiče. Mi kao treneri imamo zadatak da vodimo taj proces, ali on ne zavisi samo od našeg znanja i rada. Dva faktora su presudna – uslovi i nivo takmičenja.

I tu dolazimo do problema.

Na nivou organizacije košarke postoji jasno razmimoilaženje između sistema koje nude FIBA svijet i FIBA Evropa. FIBA svijet funkcioniše po tzv. neparnim godištima (U13, U15, U17, U19), dok FIBA Evropa koristi parna godišta (U14, U16, U18, U20). Nacionalnim savezima ostavljen je izbor – ali taj izbor nije bez posljedica.

Naš region je godinama bio naklonjen FIBA svjetskom modelu. I to nije slučajno. Taj sistem je imao jednu ogromnu prednost – pratio je školski uzrast. Mlađi pioniri i pioniri poklapali su se sa osnovnom školom, kadeti sa prvim razredima srednje škole, a juniori sa završnim godinama školovanja. Taj kontinuitet omogućavao je igračima da sazrijevaju prirodno – ne samo fizički, nego i mentalno i emocionalno.

Drugim riječima, razvoj igrača bio je usklađen sa razvojem ličnosti.

S druge strane, FIBA Evropa sistem donosi drugačiji pristup. Takmičenja po godištima (U14, U16, U18) ne prate školski sistem, što često dovodi do disbalansa u razvoju. Ipak, prednost tog modela je postojanje U20 kategorije – mosta između juniorske i seniorske košarke.

Ali tu dolazimo do ključnog problema kod nas.

Na ovim prostorima U20 liga praktično ne postoji. U19 kategorija je u konstantnom padu – smanjuje se broj timova, broj igrača, klubovi odustaju, mladi odlaze u inostranstvo ili na koledže. Sistem koji bi trebao da zadrži i razvije igrače u najosjetljivijem periodu – ne funkcioniše.

A upravo taj period odlučuje da li će talenat postati kvalitet ili će nestati.

Ako želimo ozbiljnu košarku, moramo ozbiljno pristupiti mlađim kategorijama. To nije samo pitanje sistema takmičenja, nego odgovornosti prema djeci. Moramo im obezbijediti ambijent u kojem će imati kontinuitet, sigurnost i jasan razvojni put.

Jer takmičenja u mlađim kategorijama ne služe da bismo brojali pobjede.

Ona služe da bismo stvarali igrače.

I ljude.

A igrači koji sa 16, 17 ili 18 godina već igraju velika klupska i reprezentativna takmičenja – postojaće uvijek. Oni se dešavaju i dešavaće se. Ali moramo biti iskreni: to su izuzeci, ne pravilo.

To su ekstremni talenti. Generacijski potencijali. I kao takvi, oni ne mogu i ne smiju biti model po kojem gradimo sistem.

Problem nastaje kada se ti pojedinačni slučajevi počnu koristiti kao argument da je moguće preskočiti faze razvoja. Nije. Jer razvoj nije sprint – razvoj je proces.

Većina djece nije i nikada neće biti u toj kategoriji „čuda od igrača“. I to je potpuno u redu. Upravo zato sistem mora biti postavljen za većinu, a ne za izuzetke.

Takmičenja u mlađim kategorijama moraju biti prilagođena razvoju – vremenski, fizički i psihološki. Moraju pratiti uzrast, a ne ambiciju da se što prije dođe do seniorskog nivoa.

Jer kada pokušamo ubrzati proces, često dobijemo suprotan efekat – gubimo igrače prije nego što su uopšte dobili priliku da dostignu svoj maksimum.

Zato je važno razumjeti: igrači koji rano „iskoče“ potvrđuju talenat, ali ne potvrđuju sistem.

Sistem se potvrđuje kroz kontinuitet. Kroz broj igrača koji dođu do svog maksimuma.

A to je ono čemu treba da težimo.

Pročitajte i prethodne analize: